EPR có bị audit không?

[daibangxanh]

Không biết cơ quan quản lý có kiểm tra lại dữ liệu EPR của doanh nghiệp không? Nếu có thì kiểm tra theo kiểu hồ sơ hay kiểm tra thực địa?

 

[Andy Luu]

CÓ, cơ quan quản lý chắc chắn sẽ kiểm tra. Vì EPR liên quan trực tiếp đến dòng tiền lớn (hoặc là tiền doanh nghiệp phải đóng vào Quỹ, hoặc là tiền hỗ trợ giải ngân cho đơn vị tái chế), việc kiểm tra dữ liệu được siết rất chặt.
Cơ quan quản lý (Văn phòng EPR Quốc gia phối hợp với Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường, Sở TN&MT địa phương) sẽ áp dụng CẢ HAI hình thức: kiểm tra hồ sơ và kiểm tra thực địa.

1. Kiểm tra qua hồ sơ (Desk Audit) – Thực hiện thường xuyên hằng năm​

Đây là bước sàng lọc đầu tiên và diễn ra liên tục trên Cổng thông tin EPR Quốc gia. Cơ quan quản lý sẽ tiến hành:

• Đối chiếu chéo dữ liệu: Họ sẽ liên thông dữ liệu với bên Tổng cục Hải quan (đối với hàng nhập khẩu) và Tổng cục Thuế (đối với hàng sản xuất trong nước) để kiểm tra xem tổng khối lượng sản phẩm/bao bì doanh nghiệp tự kê khai có khớp với số liệu kinh doanh thực tế hay không. Nếu phát hiện doanh nghiệp khai sụt giảm bất thường nhằm trốn phí EPR, hệ thống sẽ gắn cờ cảnh báo (Flag).
• Rà soát báo cáo kiểm toán độc lập: Xem xét tính hợp pháp của đơn vị kiểm toán mà doanh nghiệp thuê, kiểm tra các hóa đơn GTGT đầu vào/đầu ra, và hồ sơ dòng vật chất (Material Flow) xem có dấu hiệu quay vòng hóa đơn hay "khai khống" khối lượng tái chế hay không.

2. Kiểm tra thực địa (On-site Inspection) – Theo kế hoạch hoặc đột xuất​

Khi doanh nghiệp nằm trong kế hoạch thanh tra định kỳ, hoặc hồ sơ trực tuyến có dấu hiệu nghi vấn (bị gắn cờ), cơ quan quản lý sẽ lập đoàn thanh tra xuống trực tiếp cơ sở.

• Đối với Doanh nghiệp sản xuất/nhập khẩu: Đoàn sẽ kiểm tra kho bãi, kiểm tra thực tế quy cách bao bì sản phẩm đang lưu thông xem có đúng như Spec Sheet đã khai báo trực tuyến hay không (ví dụ: khai là nhựa cứng PET để chịu phí thấp nhưng thực tế kiểm tra lại là nhựa màng mềm dính mác phức tạp).
• Đối với Đơn vị tái chế (Recycler): Đây là nơi bị kiểm tra thực địa gắt gao nhất. Đoàn sẽ:
  • Yêu cầu trích xuất dữ liệu camera giám sát tại khu vực cân điện tử (kiểm tra xem có xe rác/phế liệu ra vào thật không).
  • Kiểm tra log dữ liệu của cân, sổ sách ghi chép vận hành ca sản xuất.
  • Đánh giá công suất máy móc thiết bị thực tế tại nhà máy xem có đủ năng lực tái chế đúng số lượng đã báo cáo hay không (tránh tình trạng nhà máy công suất 5.000 tấn nhưng báo cáo claim EPR lên tới 20.000 tấn).

Bản chất của hậu kiểm EPR: Bạn nên hình dung quy trình kiểm tra dữ liệu EPR có mức độ nghiêm ngặt tương đương với một cuộc Quyết toán Thuế. Mọi con số doanh nghiệp điền lên hệ thống đều phải đi kèm bằng chứng chứng minh (hóa đơn, chứng từ ngân hàng, biên bản bàn giao) để sẵn sàng giải trình khi đoàn thanh tra vào cuộc

 

[bohole]

Cơ quan quản lý (Bộ Nông Nghiệp và Môi trường phối hợp với lực lượng Cảnh sát môi trường) chắc chắn sẽ tiến hành hậu kiểm dữ liệu EPR của doanh nghiệp và quy trình này được thực hiện kết hợp cả hai hình thức: kiểm tra hồ sơ trước, kiểm tra thực địa sau. Đầu tiên, cơ quan chức năng sẽ đối soát hồ sơ, dữ liệu kê khai trên Cổng thông tin EPR quốc gia với hệ thống dữ liệu của cơ quan Thuế và Hải quan để phát hiện các dấu hiệu chênh lệch về doanh thu, sản lượng sản xuất hoặc khối lượng bao bì nhập khẩu. Nếu phát hiện nghi vấn hoặc nằm trong kế hoạch thanh tra định kỳ, đoàn kiểm tra sẽ xuống kiểm tra thực địa trực tiếp tại văn phòng và kho bãi của doanh nghiệp để đối chứng số liệu trên sổ sách kế toán, lệnh xuất kho, đồng thời có thể đến làm việc tại các nhà máy của đối tác tái chế hoặc tổ chức PRO để xác minh tính xác thực của các chứng từ, biên bản nghiệm thu khối lượng tái chế mà doanh nghiệp đã nộp.