Không làm EPR có sao không?

[daibangxanh]

Nếu doanh nghiệp chưa kịp triển khai EPR thì có bị phạt ngay không? Hay có giai đoạn chuyển tiếp? Mọi người có ai đã bị kiểm tra chưa?

 

[Andy Luu]

KHÔNG CÓ GIAI ĐOẠN CHUYỂN TIẾP (ÂN HẠN) VÀ SẼ BỊ PHẠT NGAY nếu doanh nghiệp vi phạm.
Tính đến hiện tại (năm 2026), chính sách EPR đối với nhóm bao bì (ngành FMCG của bạn) đã chính thức bắt buộc và vận hành đầy đủ. Giai đoạn "vừa làm vừa hướng dẫn" đã kết thúc, hiện cơ quan quản lý đã chuyển hoàn toàn sang giai đoạn Thanh tra và Xử phạt.
Dưới đây là thực tế thực thi và tình hình kiểm tra mà các doanh nghiệp đang trải qua:

1. Thực tế kiểm tra:​

"Nhiều người nghĩ cơ quan chức năng sẽ đi kiểm tra nhà máy tái chế trước, nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại: Producer (Nhà sản xuất/Nhập khẩu) luôn là đối tượng bị kiểm tra đầu tiên."

Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) cùng Hội đồng EPR Quốc gia đang thực hiện thanh tra hậu kiểm theo quy trình:

• Bước 1: Quét hệ thống thông tin EPR: Họ sẽ lọc danh sách các doanh nghiệp có dữ liệu nhập khẩu hải quan (đối với hàng FMCG/bao bì nhập khẩu) hoặc dữ liệu thuế lớn nhưng chưa nộp Đăng ký kế hoạch tái chế hoặc chưa nộp Báo cáo kết quả.
• Bước 2: Thanh tra tại trụ sở doanh nghiệp: Nội dung kiểm tra không chỉ là tờ báo cáo EPR, mà đoàn thanh tra sẽ yêu cầu đối chiếu trực tiếp với:
  • Tờ khai hải quan nhập khẩu bao bì/nguyên liệu.
  • Hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) đầu ra để tính khối lượng thực tế đưa ra thị trường.
  • Hệ thống chứng từ thu gom, chứng chỉ tái chế (nếu doanh nghiệp tự chọn hình thức tự tái chế).

2. Các lỗi vi phạm phổ biến đã bị xử lý​

Rất nhiều doanh nghiệp trong năm vừa qua đã bị lập biên bản và xử phạt do các lỗi chủ quan sau:

• Lỗi muộn hạn: Không nộp đăng ký kế hoạch tái chế trước ngày 31/03 hoặc báo cáo kết quả tái chế trước ngày 01/04 hàng năm.
• Lỗi "Bỏ quên" khối lượng: Khai thiếu khối lượng bao bì (do quên tính hàng khuyến mãi, hàng biếu tặng, hoặc không cộng gộp khối lượng thùng carton ngoài).
• Lỗi chứng từ khống: Thuê các đơn vị tái chế nhỏ lẻ, không đủ chức năng hoặc đơn vị tái chế sử dụng phế liệu nhập khẩu để "xào nấu" số liệu chứng từ cấp cho doanh nghiệp. Khi bị hậu kiểm truy xuất nguồn gốc rác thải, toàn bộ khối lượng này bị xuất toán (bác bỏ).

3. Mức phạt áp dụng cực kỳ nặng (Theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP)​

Nếu doanh nghiệp của bạn thuộc diện phải làm nhưng "chưa kịp triển khai", mức rủi ro tài chính là rất lớn:

• Phạt tiền từ 1 tỷ đến 2 tỷ đồng đối với tổ chức vi phạm quy định về trách nhiệm tái chế (không nộp báo cáo, trốn tránh nghĩa vụ).
• Biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc: Ngoài việc nộp tiền phạt hành chính, doanh nghiệp vẫn bắt buộc phải nộp số tiền tương ứng với tỷ lệ tái chế còn thiếu vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam (tính theo công thức định mức chi phí Fs).

 

[bohole]

Hiện tại không có giai đoạn chuyển tiếp hay "ân hạn" nào nữa, nghĩa vụ EPR đối với bao bì và một số sản phẩm đã chính thức áp dụng rồi. Nếu doanh nghiệp của bạn thuộc diện bắt buộc mà chưa triển khai thì nguy cơ bị phạt ngay khi có thanh tra là rất cao, với mức phạt tiền có thể lên đến hàng tỷ đồng tùy theo khối lượng vi phạm.
Trên thực tế, Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng lực lượng Cảnh sát môi trường đã triển khai các đợt kiểm tra gắt gao. Nhiều doanh nghiệp (đặc biệt trong ngành thực phẩm, đồ uống, hóa mỹ phẩm) đã bị kiểm tra và xử phạt vi phạm do chậm nộp tiền vào Quỹ, khai báo sai khối lượng hoặc không có chứng từ tái chế hợp lệ. Bạn nên chủ động rà soát số liệu và liên hệ PRO để khai báo khắc phục sớm trước khi đoàn kiểm tra vào làm việc.